FILIAL STUDENTLERI USHIN SAYAXAT SHÓLKEMLESTIRILDI

Usı jıldıń 11-sentyabr kúni Nawayı mámleketlik kánshilik institutı Nókis filialı 3AB 19-Ximiyalıq texnologiya hám de 2AB 20-Kánshilik isi qánigeligi studentleri Xojeli rayonında jaylasqan Mizdakxan arxeologiyalıq estelikler kompleksine sayaxat shólkemlestirildi.

Sayaxattan maqset – ata-babalarımızdan qalǵan usınday arxeologiyalıq esteliklerdiń bar ekenligi hám olar haqqında maǵlıwmatqa iye bolıw ushın óz kózleri menen kórip mazmunın túsiniwden ibarat.

Eń áyyemgi arxitekturalıq esteliklerden biri bolǵan Mizdakxanda kóplep ápsanalar jasırınǵan. Bunnan 2000 jıl aldın, házirgi Qaraqalpaqstan Respublikası aymaǵında zardushtiylik dinine sıyınıwshı qala bolǵan. Buǵan kóplep sol dáwirge tiyisli tabılǵan materiallar derek beredi. Kompleks úsh biyiklikte jaylasqan bolıp, bir neshe binalardan ibarat: Gáwir-qala, Mazlumxan sulıw maqbarası, Xalifa Erejep hám Shamun-Nabi maqbaraları.

Hár bir esteliktiń óz tariyxı hám ápsanaları bar. Máselen bul qala uzaq waqıt Xorezmniń qorǵanıw bekinis qalası sıpatında dańq shıǵarǵan. Mizdakxan Nekropolı Orta Aziyadaǵı derlik áyyemgi qábiristan esaplanadı, sebebi onıń jası 2 mıń jıldan asadı.

Mazlımxan Sulıw jer astı maqbarası. Orta Aziya ushın júdá áyyemgi biná bul jerge kóplegen turistlerdiń keliwinede sebep bolmaqta.  Ádette biz áyyemgi qalalar hám maqbaralar janında boyalǵan jeńishke minaralar menen bálent diywallardı kóriwge ádetlengenbiz.  Biraq bul arxitekturalıq qurlıs tańqaldıratuǵınlıǵı: jer betinde tek úlken eski gúmbezler jaylasqan. Onıń jer astı bóliminde salqın xanalarǵa alıp barılatuǵın teksheler arqalı tómenge túsiwińiz múmkin. Ráwiyatlarǵa qaraǵanda, sol dáwirdiń húkimdarınıń  Mazlumxan ismli bir bir qızı bar edi, ol júdá gózzal bolıp, onıń ushın kóplegen jigitler ashıq bolǵan. Solardıń ishinde arxitektor qurlısshı jigitte dawagerlik etedi. Sonda ata qızı aspanǵa jetip barıw ushın bir túnde bálent minara quratuǵın adamǵa qızın beretuǵınlıǵın aytadı. Qurılısshı jigit bunı qurıwǵa erisedi, lekin olar atasınıń pátiyasın almay eń joqarı minaradan bir-biriniń izinen juwırısıp ketedi hám de qulap túsip sol jerge jerlenedi.

Erejep-Xalifa maqbarası-dún’yanıń aqırın ólsheytuǵın «dún’ya saatı». Erejep-Xalifa maqbarası eń sırlı tariyxıy orınlardan esaplanadı. Ol haqqında ápsanalar kóplep ushırasadı. Mıńlap ziyaratshılar bul jerge jerdegi ómirdi uzayttırıwǵa keledi. Áyyemgi ápsanalardıń aytılıwınsha, usı maqbarada Jer júzindegi barlıq tirishilikti sanap ótiwshi «dún’ya saatları» barlıǵına isenedi. Hár jılı bir gerbish binádan ajıralıp túsedi hámme nárse pútinley qulaǵanda dún’yanıń aqırı keledi dep isengen. Mıńlap iseniwshiler 7 gerbishten ibarat kishi piramidalar quradı, hám de bul dún’yanıń ómirin uzayttırıp baradı.  Usı isenimge qosımsha ráwishte, Zardushtiylik mifologiyasında óz sáwleleniwin tapqan.

N.Qıdırniyazov,

Jaslar menen islesiw, ruwxıylıq hám aǵartıwshılıq bólimi baslıǵı.