Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниӊ «Жоқары оқыў орынларында билимлендириў процесин шөлкемлестириў менен байланыслы системаны жетилистириў ис-иләжлери ҳаққында»ғы қарарыныӊ мазмуны ҳәм әҳмийети

Өзбекстан Республикасы Президентиниӊ 2019-жыл 8-октябрьдеги Пәрманы менен тастыйықланған «Өзбекстан Республикасы жоқары билимлендириў системасын 2030-жылға шекем раўажландырыў концепциясы»на тийкарланып, мәмлекетимиздеги жоқары оқыў орынларыныӊ 85 пайызы 2030-йилға шекем басқышпа-басқыш кредит-модуль системасына өтиў режелестирилген. Кредит-модуль системасы толық енгизилиўи менен мәмлекетимиз жоқары билимлендириў системасында жүдә үлкен унамлы нәтийжелерге ерисиў күтилмекте. Яғный, мәмлекетимиз жоқары билимлендириў системасында билимлендириўдиӊ дүнья жүзинде тән алынған түриниң қолланылыўы, жоқары оқыў орынларының оқыў бағдарламаларында анықлық, оқыў процесиниӊ ашықлығы, оқыў бағдарламаларының экономикалық, мийнет базары ҳәм студентлердиң талаплары тийкарында қәлиплесиўи, билим алыў сапасының жақсыланыўына ҳәм ҳәр бир студент белгили дәрежеди өзиниӊ ғәрезсиз оқыў бағдарламасына ийе болыўына хызмет қылады.

Мәмлекетимиз Ҳүкимети тәрепинен 2020-жылдыӊ 31-декабрь күни қабыл қылынған «Жоқары оқыў орынларында билимлендириў процесин шөлкемлестириў менен байланыслы системаны жетилистириў ис-иләжлери ҳаққында»ғы 824-санлы қарары усы бағдардағы ўазыйпаларды турмысқа енгизиўде шешиўши әҳмийетке ийе болған ҳуқықый ҳүжжет болып, онда 2020/2021 оқыў жылынан баслап республика жоқары оқыў орынларында оқыў процесин басқышпа-басқыш кредит-модуль системасына өткериў тәртиби енгизилиўи белгиленген.

Қарарға муўапық жоқары оқыў орынлары кеӊеси қарары тийкарында:

жоқары оқыў орнында 3 жыл ислеп бериўди нәзерде тутыўшы шәртнаманы рәсмийлестирген ҳалда профессор-оқытыўшылар абыройлы шет ел жоқары оқыў орынлары ҳәм илимий мекемелерде стажировка өтейди ҳәм маманлығын асырады;

жоқары оқыў орнында 5 жыл ислеп бериўди нәзерде тутыўшы шәртнаманы рәсмийлестирген ҳалда профессор-оқытыўшылар абыройлы шет ел жоқары оқыў орынлары ҳәм илимий мекемелериниӊ докторантура бағдарламалары тийкарында оқытыў менен байланыслы қәрежетлер әмелге асырылады.

Жоқары оқыў орынларыныӊ академиялық ғәрезсизлигин жәнеде кеӊейттириў мақсетинде 2021-жыл 1-январьдан баслап:

жоқары оқыў орынлары жанындағы техникумларда оқыў сабақларын алып барып атырған жоқары оқыў орны профессор-оқытыўшыларыныӊ мийнетине саатпай ҳақ төлеў жоқары оқыў орны студентлерине сабақ өткенлиги ушын мийнетке саатпай ҳақы төлеў муғдарларында әмелге асырылады;

билимлендириў процесин шөлкемлестириўде ҳәптелик оқыў күнлери жоқары оқыў орны тәрепинен ғәрезсиз белгиленеди;

жоқары оқыў орнында шөлкемлестирилетуғын жуўмақлаўшы мәмлекетлик аттестация комиссиясы басшылары тийисли жоқары оқыў орны ректоры (филиал директори)ныӊ буйрығы менен тастыйықланады.

Сондай-ақ, қарар менен «Жоқары оқыў орынларында оқыў процесине кредит-модуль системасын енгизиў тәртиби ҳаққындағы Реже» тастыйықланды ҳәмде белгиленген схема тийкарында басқышпа-басқыш енгизилиўи белгиленди. Режеде қолланылатуғын тийкарғы түсиниклерге анықлама келтирилген болып, оған муўапық, кредит – билим алыў нәтийжелерине бола студент тәрепинен белгили пән бойынша өзлестирилген оқыў жүклемесиниӊ өлшем бирлиги, кредитлер қағыйдаға муўапық пүтин, бөлшек санларда сәўлелениўи мүмкинлиги көрсетилген болса, билимлендириў нәтийжелери – студент тәрепинен өзлестирилген ҳәм баҳа менен тастыйықланған маманлық дәрежесин сәўлелендиретуғын, билимлендириў процесин табыслы жуўмақлағаннан соӊ студент өзлестирген көнликпелер ҳәм оларды әмелде орынлаў қәбилиетиниӊ көриниси екенлиги белгиленген.

Кредит-модуль системасында 1 кредит 25-30 акдемиялық саатлық оқыў жүклемесине теӊ. Бакалавриат билимлендириў бағдарлары ҳәм магистратура қәнийгеликлеринде студент әдетте бир семестрде 30 кредит, бир оқыў жылында 60 кредит топлаўы белгиленеди. Академиялық қарыздар студентлердиӊ басламасы менен академиялық қарызларды тапсырыў мақсетинде жазғы семестр жоқары оқыў орны тәрепинен әдетте дем алыс ўақтында пуллы тийкарда шөлкемлестириледи.

Бир пәнге ажыратылған аудитория саатыныӊ 25 пайызын ҳәм оннан артық саатты себепсиз қалдырған студент усы пәннен шетлестирилип, жуўмақлаўшы қадағалаўға кирилмейди ҳәмде сол пән бойынша тийисли кредитлерди өзлестирмеген есапланады. Жуўмақлаўшы қадағалаўға киргизилмеген яки кирмеген, сондай-ақ, усы қадағалаў түри бойынша қанаатландырарсыз баҳа алған студент академиялық қарыздар есапланады. Усы студентлер дем алыс ўақтында яки кейинги семестрлер даўамында тийисли пәнлерден өзлестирилмеген кредитлер муғдарына сәйкес рәўиште базалық төлем-контракт муғдарынан келип шыққан ҳалда төлемди әмелге асырғаннан соӊ өзлестирилмеген пәнлерди өз есабынан қайта оқыў ҳуқықына ийе болады.

Студентлер билимлендириў бағдарламасы шеӊберинде оқытыў формасына қарамастан Өзбекстан Республикасы Жоқары ҳәм орта арнаўлы билимлендириў министрлиги тәрепинен беглинген баҳалаў критериялары тийкарында баҳаланады.

Студент жоқары оқыў орны билимлендириў бағдарламасын табыслы өзлестирген жағдайда, оған академиялық дәрежесин тастыйықлайтуғын диплом бериледи.

Сондай-ақ, усы Қарарға муўапық Министрлер Кабинетиниӊ 2019-жыл 3-декабрьдеги «Жоқары оқыў орынларын басқышпа-басқыш өзин өзи қаржыландырыў системасына өткериў ҳаққында»ғы 967-санлы қарарына қосымшалар киргизилген. Усы қарардыӊ толық текстин Өзбекстан Республикасы Нызам ҳүжжетлери мағлыўматлары миллий базасы болған LexUz сайтында https://lex.uz/pdfs/5193564 силтемеси арқалы көриўге болады.

Наўайы мәмлекетлик кәншилик институтыныӊ

Нөкис филиалы юрисконсульти З.К.Аметова